Wstęp 9

1. Narzędzia do obróbki ubytkowej 11
Stanisław Krawczyk
1.1. Narzędzia do obróbki skrawaniem 11
1.1.1. Klasyfikacja narzędzi do obróbki wiórowe 11
1.1.2. Narzędzia nieobrotowe – NN 13
1.1.2.1. Noże tokarskie – NN 13
1.1.2.2. Noże strugarskie 15
1.1.2.3. Noże dłutownicze 15
1.1.2.4. Przeciągacze 16
1.1.2.5. Przepychacze 17
1.1.2.6. Piły taśmowe i brzeszczoty pił 17
1.1.2.7. Narzędzia specjalne 18
1.1.3. Narzędzia obrotowe 20
1.1.3.1. Wiertła – NWK 20
1.1.3.2. Nawiertaki – NWR 22
1.1.3.3. Rozwiertaki – NR 23
1.1.3.4. Pogłębiacze – NWC 24
1.1.3.5. Frezy – NF 24
1.1.3.6. Głowice gwinciarskie – NH 32
1.1.3.7. Gwintowniki – NG 33
1.1.3.8. Narzynki – NH 34
1.1.3.9. Wytaczadła i głowice wytaczarskie 34
1.1.3.10. Narzędzia specjalne 35
1.2. Klasyfikacja narzędzi do obróbki ściernej 36
1.2.1. Ściernice – NS 36
1.2.1.1. Klasyfikacja ze względu na kształt narzędzia 36
1.2.1.2. Klasyfikacja ze względu na budowę ściernicy 38 
1.2.2. Osełki ścierne (pilniki ścierne) 43
1.2.3. Docieraki 45
1.2.4. Luźne ścierniwa 46
1.2.5. Taśmy i pasy ścierne 46
1.2.6. Segmenty ścierne 47
1.2.7. Szczotki techniczne 49
1.2.8. Narzędzia specjalne 51
1.3. Obróbka strumieniowa 56
1.3.1. Obróbka elektronowa – skoncentrowany strumień elektronów 56
1.3.2. Obróbka laserowa – skoncentrowany strumień fotonów 57
1.3.3. Obróbka plazmowa – skoncentrowany strumień plazmy 57
1.3.4. Obróbka strumieniowo-ścierna 58
1.3.5. Obróbka wysokociśnieniowym strumieniem wodnościernym (Abrasive Water Jet) 58
1.4. Obróbka erodowaniem 59
1.4.1. Erozja wgłębna (EDM) 59
1.4.2. Eroda drutowa (WEDM) 60
1.4.3. Obróbka magnetościerna ferromagnetyk w polu magnetycznym 60
1.4.4. Obróbka ultradźwiękowa 60
Literatura 61

2. Kinematyka obróbki – wiadomości podstawowe 62
Janusz Łabędź
2.1. Pojęcia podstawowe 62
2.2. Klasyfikacja obróbki ubytkowej 63
2.3. Kinematyka skrawania 66
2.3.1. Kształtowanie powierzchni przedmiotu w obróbce skrawaniem 66
2.3.2. Ruchy i parametry ruchu w procesie skrawania 68
2.4. Kinematyka wybranych sposobów obróbki 73
2.4.1. Tłoczenie 73
2.4.2. Wiercenie, pogłębianie, rozwiercanie 74
2.4.3. Struganie 75
2.4.4. Frezowanie 77
2.4.5. Przeciąganie 78
2.4.6. Szlifowanie 79
2.4.7. Gładzenie 80
2.4.8. Dogładzanie 81
Literatura 82 

3. Ćwiczenie nr 1
Toczenie 83
Krzysztof Zagórski
3.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 83
3.1.1. Charakterystyka procesu toczenia 83
3.1.2. Kinematyczne odmiany toczenia 83
3.1.3. Charakterystyka procesu wytaczania 85
3.1.4. Wielkości charakteryzujące proces toczenia 86
3.1.4.1. Głębokość skrawania 86
3.1.4.2. Prędkość ruchu posuwowego 87
3.1.4.3. Prędkość skrawania 87
3.1.5. Przekrój warstwy skrawanej 88
3.1.6. Siły i moc skrawania 88
3.1.7. Czas maszynowy i czas skrawania przy toczeniu 90
3.1.8. Wydajność obróbki skrawaniem przy toczeniu 90
3.2. Przebieg ćwiczenia 91
3.2.1. Budowa tokarek kłowych 91
3.2.2. Sposoby mocowania narzędzi 93
3.3. Sposoby mocowania przedmiotów na tokarkach 94
3.3.1. Wiadomości wstępne 94
3.3.2. Zamocowanie w kłach 95
3.3.3. Mocowanie w uchwytach szczękowych 97
3.3.3.1. Uchwyty samocentrujące 97
3.3.3.2. Uchwyty z niezależnym ustawianiem szczęk 98
3.4. Metody toczenia stożków 98
3.4.1. Pojęcia podstawowe 98
3.4.2. Obróbka stożków krótkich 99
3.4.3. Obróbka stożków długich 100
3.4.3.1. Toczenie stożków przy przesunięciu osi konika 101
3.4.3.2. Toczenie stożków przy zastosowaniu liniału 101
3.5. Wzór sprawozdania 102
Literatura 104

4. Ćwiczenie nr 2
Obróbka powierzchni płaskich i złożonych 105
Wojciech Jabłoński
4.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 105
4.2. Frezowanie 106
4.2.1. Charakterystyka procesu frezowania 106
4.2.2. Klasyczne operacje frezarskie 107 
4.2.3. Zaawansowane metody frezowania 110
4.2.4. Zastosowania podzielnicy uniwersalnej 111
4.2.5. Podstawowe zależności 115
4.3. Wiercenie 116
4.3.1. Charakterystyka procesu wiercenia 116
4.3.2. Podstawowe operacje wiertarskie 116
4.3.3. Nowoczesne technologie wiercenia 121
4.4. Przebieg ćwiczenia 123
4.4.1. Frezowanie powierzchni złożonej z wykorzystaniem podzielnicy uniwersalnej 123
4.4.2. Frezowanie współbieżne i przeciwbieżne 123
4.4.3. Frezowanie walcowo-czołowe przy zastosowaniu różnych narzędzi 124
4.4.4. Frezowanie powierzchni płaskiej ze zmiennym posuwem 124
4.4.5. Wiercenie otworu dokładnego 124
4.5. Wzór sprawozdania 124
Literatura 127

5. Ćwiczenie nr 3
Szlifowanie 128
Piotr Rusek, Edward Wantuch
5.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 128
5.1.1. Charakterystyka procesu szlifowania 128
5.2. Obróbka ścierna jako obróbka wykończeniowa 130
5.2.1. Dokładność wymiarowo-kształtowa 130
5.2.2. Jakość powierzchni obrobionej 131
5.2.3. Wydajność procesów obróbki ściernej 132
5.3. Charakterystyka i dobór narzędzi 132
5.3.1. Rodzaj materiału ściernego, ziarnistość i zakres zastosowań 133
5.3.2. Twardość narzędzia, struktura oraz spoiwo narzędzia ściernego 134
5.4. Charakterystyka układu obróbkowego 136
5.4.1. Wpływ podatności układu OUPN na proces szlifowania 136
5.4.2. Wpływ kinematyki i warunków szlifowania na jakość i właściwości powierzchni po obróbce 138
5.4.3. Zużycie i trwałość narzędzia ściernego wskaźniki zużycia, okres trwałości narzędzia 139
5.4.4. Ostrzenie narzędzi ściernych, technologia ostrzenia dobór warunków, efekty ostrzenia 141 
5.5. Obliczenia do procesu obróbki ściernej, dobór parametrów procesu na przykładzie szlifowania 143
5.5.1. Obliczenia wielkości charakteryzujących proces 143
5.5.2. Kinematyka obróbki, obrabiarka, dobór narzędzia ściernego i parametrów obróbki 146
5.5.3. Ocena poprawności procesu obróbki ściernej, jego kontrola i sterowanie nim 147
5.6. Przebieg ćwiczenia 148
5.6.1. Efekt obróbki wykończeniowej szlifowaniem płytek stalowych: bez wyiskrzania i z wyiskrzaniem 149
5.6.2. Efekt obróbki docieraniem płytek stalowych szlifowanych 149
5.7. Wzór sprawozdania 149
Literatura 150

6. Ćwiczenie nr 4
Obróbka elektroerozyjna 151
Tomasz Góral
6.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 151
6.2. Wyładowanie elektryczne w dielektryku 151
6.3. Elektrodrążenie wgłębne 153
6.3.1. Generatory RC 154
6.3.2. Generatory tranzystorowe 156
6.4. Wycinanie elektroerozyjne 158
6.5. Jakość i wydajność elektrodrążenia 160
6.6. Obrabiarki do obróbki elektroerozyjnej 163
6.7. Zastosowania obróbki elektroerozyjnej 167
6.8. Przebieg ćwiczenia 168
6.8.1. Wiadomości wstępne 168
6.9. Opracowanie sprawozdania 169
6.10. Wzór sprawozdania 169
Literatura 170

7. Ćwiczenie nr 5
Obróbka wysokociśnieniowym strumieniem wody oraz strumieniem wodnościernym 172
Rafał Kudelski
7.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 172
7.1.1. Oddziaływanie strumienia wodnościernego na materiał 172
7.2. Struktura wysokociśnieniowego strumienia wodnościernego 174 
7.3. Metody wytwarzania wysokociśnieniowego strumienia wodnościernego 174
7.3.1. Metody pośrednie 174
7.3.2. Metody bezpośrednie 175
7.4. Użytkowanie maszyn do cięcia wysokociśnieniowym strumieniem wodnościernym 175
7.4.1. Głowica tnąca 175
7.4.2. Pompa wysokociśnieniowa 177
7.5. Parametry cięcia wysokociśnieniowym strumieniem wodnościernym178
7.6. Zakres zastosowań technologii wysokociśnieniowego strumienia wodnościernego 179
7.7. Zasady bezpiecznego użytkowania urządzeń WaterJet 179
7.8. Przebieg ćwiczenia 180
7.8.1. Programowanie maszyn WaterJet z systemem sterowania Sinumeric 840D 180
7.8.2. Zadania do samodzielnego opracowania 182
7.9. Wzór sprawozdania 183
Literatura 184

8. Ćwiczenie nr 6 
Programowanie obrabiarek sterowanych numerycznie 185
Wojciech Jabłoński
8.1. Wprowadzenie do ćwiczenia 185
8.1.1. Metody generowania programów 185
8.1.1.1. Programowanie ręczne 185
8.1.2. Programowanie z wykorzystaniem pakietów CAD/CAM 188
8.1.3. Programowanie zorientowane warsztatowo (POW) 188
8.2. Przebieg ćwiczenia 194
8.2.1. Możliwości technologiczne sześcioosiowego centrum tokarskiego Takisawa NEX900 194
8.2.2. Możliwości technologiczne czteroosiowego centrum frezarskiego MIKRON VCE600PRO 194
8.3. Wzór sprawozdania 195
Literatura 197